Edebiyat Arşivi

JA slide show
Varsağının Genel özellikleri
Tolga Akkın tarafından yazıldı.   
Çarşamba, 16 Ekim 2013 12:24
Güneydoğu Anadolu'da yaşayan Varsak boyu ozanlarınca söylenen şiirlere varsağı denilmiştir. Çok yaygın olmayan bir nazım biçimidir, ölçüsü ve uyak düzeni semai gibidir. (8'li ölçü, abab / cccb / dddb...) özel bir ezgisi vardır. Genellikle 3-5 dörtlükten oluşur. Dörtlük sayısı daha fazla da olabilir. Koşma ve semaide işlenen konu ve temalar varsağıda da işlenir. Müziğinde ve sözlerinde meydan okuyan, babacan, erkekçe, yiğitçe bir hava duyulur. Bu da dörtlüklerin içindeki “bre” “hey” “behey” gibi ünlemlerle sağlanır. Hayattan ve talihten şikayet üzerinde sık sık durulur. Bu türün en güzel örneklerini Karacaoğlan vermiştir. VARSAĞI Bre ağalar bre beyler Ölmeden bir dem sürelim Gözümüze kara toprak Dolmadan bir dem sürelim Amen hey Allahım aman Ne aman bilir ne zaman Üstümüzde çayır çemen Bitmeden bir dem sürelim Bana felek derler felek Ne aman bilir ne dilek Âhir ömrümüze helâk Etmeden bir dem sürelim Karacaoğlan der cânân Güzelim sözüme inan Bu ayrılık bize heman Ermeden bir dem sürelim
 
Semainin genel özellikleri
Tolga Akkın tarafından yazıldı.   
Çarşamba, 16 Ekim 2013 12:23
Türk Halk edebiyatının çok kullanılan nazım biçimlerindendir. Söyleyeni bellidir. Ozan semaînin son dörtlüğünde mahlâsını söyler. Saz eşliğinde ezgili söylenir. Biçim olarak dörtlükler ve hece ölçüsü kullanılır. Dörtlük sayısı beşten çok olabilir. Sekizli hece ölçüsüyle ve 4+4 ya da duraksız kalıbıyla söylenir. Uyak dizilişi baba ccca ddda ya da ilk dörtlük xaxa'dır. Görüldüğü gibi hece sayısı dışında bütün özellikleri koşma gibidir. Konusu genellikle aşk ve sevgilinin güzelliğidir. Ancak tıpkı koşmada olduğu gibi semaide de güzelleme,koçaklama,taşlama ve ağıt türleri vardır. Semai örneği İncecikten bir kar yağar Tozar Elif Elif diye Deli gönül abdal olmuş Gezer Elif Elif diye Elif’in uğru nakışlı Yavru balaban bakışlı Yayla çiçeği kokuşlu Kokar Elif Elif diye Elif kaşlarını çatar Gamzesi bağrıma batar Ak elleri kalem tutar Yazar Elif Elif diye Evlerinin önü çardak Elif’in elinde bardak Sanki yeşil başlı ördek Yüzer Elif Elif diye Karac’oğlan eğmelerin Gönül sevmez değmelerin İliklenmiş düğmelerin Çözer Elif Elif diye Karacaoğlan
 
KOŞMALARIN GENEL ÖZELLİKLERİ
Tolga Akkın tarafından yazıldı.   
Çarşamba, 16 Ekim 2013 12:22

Türk Halk edebiyatının çok kullanılan nazım biçimlerindendir. Koşmaların söyleyeni bellidir. Ozan koşmanın son dörtlüğünde mahlâsını söyler. Koşmalar saz eşliğinde ezgili söylenir; ezgilerine göre Acem Koşması, Kerem tarzı koşma, Kesik Kerem gibi adlar alır. Biçim olarak dörtlükler ve hece ölçüsü kullanılır. 3-5 dörtlükten kurulmuş kısa şiirlerdir. On birli hece ölçüsü ve hece ölçüsünün 6+5 ya da 4+4+3 kalıbı uygulanır. Uyak dizilişi baba ccca ddda ya da ilk dörtlük xaxa'dır. Konusu genellikle aşk olmakla birlikte sevgiliye kavuşma isteği, ayrılık üzüntüsü vb. konuların işlendiği duygu yönü (lirizmi) ağır basan şiirlerdir. Bunun yanında doğa, yergi, ağıt, öğüt gibi her konu işlenebilir. Koşma Kadir Mevlâm senden bir dileğim var, Şu dileğim kabul eyle Yaradan. Dört dilek diledim ziyana gitti, Ağlattığın kulu güldür Yaradan. Kömür gözlüm ne salının karşımda, Gündüz hayalimde, gece düşümde. Bir güzelin sevdası var başımda, Yar sevdası çetin olur yaradan. Nasıl vazgeçeyim şu şirin candan, Adam vazgeçer mi böyle civandan? "Ben güzelim" deyip kaçıyor benden, O da benim gibi kuldur Yaradan. Karac'oğlan der ki yakıp yandırma, Şu gönlünü engin yere kondurma. Azrail gönderip canım aldırma, Sevdiğime canım aldır Yaradan. Karacaoğlan

 
Yaş destanları
Tolga Akkın tarafından yazıldı.   
Çarşamba, 16 Ekim 2013 12:21
Yirmi beşte bıyıkları burulur Otuzunda akan sular durulur Otuz beşte günahları sorulur Yalana karışmış irfana benzer Kırk yaşında gazel dökülür bağlar Kırk beşinde günahlarına ağlar Ellisinde insanlara bel benzer Dağ başına çökmüş dumana benzer
 
Hayvan destanları
Tolga Akkın tarafından yazıldı.   
Çarşamba, 16 Ekim 2013 12:20
Hayvan Destanı Gel vahş u tyuru beyan edelim Gör neler halk etmiş Bari Taala Her birin ismiyle ayan edelim Ayn-i ibret ile eyle temaşa Zor ü kuvvet düşer aslan şanına Ancak karakulak varır yanına Yüce taht kurup fil üstühanına Demir mıh kakarlar kar etmez asla
 
Atasözleri destanları
Tolga Akkın tarafından yazıldı.   
Çarşamba, 16 Ekim 2013 12:19
Atasözü Destanı Tut atalar sözünü kalbi selim ol Gönülden gönüle yol var demişler Gider yavuzluğun tab'ı halim ol Sert sirke kabına zarar demişler Çün bildin alçağa akmaktadır su Kamilin cahile nasiyhati bu İkrarını gözet olma abes-gü Birdir ikrar ile iman demişler
 
Taşlama veya eleştiri niteliğindeki destanlar
Tolga Akkın tarafından yazıldı.   
Çarşamba, 16 Ekim 2013 12:19
İnsan Destanı Hilkatin sırrını bilmek isteyen Men-aref razıyla aynı raz olur Mahlukta hâlik’ı görmek isteyen Kendin görür gayre hiç bakmaz olur. Kimi zalim zulme dünyayı karır Kimisi adl ile âlemi bürür Kimi Peygamberin yolunca yürür Kimi cahil kimi pek yobaz olur.
 


Sayfa 5 / 51

Editörlerimiz

Sample image Ali HORUZ
Kurucu
info@edebiarsiv.com
Sample image Akın Mansuroğlu
Yönetici - Yazar a@edebiarsiv.com
Sample image Alper DURMAZ
Yazar
a@edebiarsiv.com
Sample image Aliye Gizem DOĞAN
Yazar
gizsiz.blogspot.com

Sponsor Bağlantılar


You are here  : Anasayfa

Tasarım

tasarim Tasarım: Ali Horuz

Destek

edebiyat, destek Sitemize katkı yapmak isterseniz, üye olup makale önerebilirsiniz. Gönderileriniz kendi adınızla yayınlanır.

Edebi Portal

 Edebi Portal EdebiArşiv.Com, Türkiye'nin en geniş edebiyat portalı olmaya hazırlanıyor.